آيا می دانيد چه تفاوتی بين پلنگ و يوزپلنگ وجود دارد؟

ابتدا به دقت به تصوير نگاه کنيد! ويژگی های هر کدام، در ستون جداگانه ای کنار تصوير نوشته شده است. حالا به نظر شما کداميک يوزپلنگ و کداميک پلنگ است؟

^

^

^

تصوير بالايی مربوط به پلنگ و تصوير پايينی، يوزپلنگ است. مشخصات نوشته شده در ستون راست نيز به يوزپلنگ و ستون چپ به پلنگ اختصاص دارد. 

پلنگ در انتظار سرنوشت يوز ايراني

نبود آمارهاي صحيح و واقعي از تعداد گونه پلنگ ايراني ، نداشتن ثبات اکولوژيک در زيستگاه هاي اين گونه و کاهش طعمه هاي قابل صيد، براثر شکارهاي غيرمجاز و بي رويه ، جمعيت بزرگترين گربه سان ايراني را با خطر تهديد مواجه کرده است ؛ به طوري که هر ساله تعدادي پلنگ به دليل نبود امنيت در زيستگاه و به منظور جستجوي غذا، از محيط زيست خود خارج شده و با ورود به مناطق مسکوني و شهري کشته مي شوند.
با بررسي هاي جديد يک محقق ايراني از طريق مطالعه رژيم غذايي پلنگ در ايران ، تغيير عادات غذايي پلنگ بر اثر کاهش طعمه هاي قابل شکار به اثبات رسيده و لزوم پيگيري ها و اقدامات سريع و بيش از پيش متوليان سازمان حفاظت محيط زيست به منظور جلوگيري از تشابه سرنوشت پلنگ به سرنوشت يوز ايراني را ضروري مي کند.
پلنگ ايراني (Panthera Pardus) از جمله بزرگترين نژادهاي پلنگ در جهان است که وزن آن به 90کيلوگرم مي رسد و عمر آن 18سال است.
اين گونه داراي بدني دراز و کشيده و دست و پاي قوي بوده و نسبت به نژادهاي هندي و آفريقايي جذاب تر است و معمولا در ايران با يوزپلنگ اشتباه گرفته مي شود.
پلنگها در بيشتر اکوسيستم ها اعم از کوهستاني ، جنگلي و صخره اي زندگي مي کنند و با داشتن جثه کوچک قادر به گرفتن شکارهاي بزرگ هستند.
شکارهاي مورد تغذيه پلنگها از سوسک سرگين خوارغلطان تا قوچ و ميش و گراز متغير است ؛ اما خوراک اصلي و دلخواه آنها سم داراني چون قوچ و ميش و کل و بز و گاهي گراز است.
مهندس مهدي چلاني ، کارشناس محيط زيست و نخستين محقق ايراني رژيم غذايي پلنگ معتقد است : رژيم غذايي پلنگ با توجه به ويژگي هاي خاص هر منطقه متغير است. پلنگهاي ايران بيشتر در نقاط کوهستاني و صخره اي که امکان دسترسي به قوچ و ميش و کل و بز وجود دارد، زيست کرده و سعي مي کنند با صرف کمترين انرژي بيشترين ميزان کالري را به دست آورند؛ اما زماني که شکارها کمياب باشند؛ به منظور جبران کمبود انرژي از پرندگان ، جوندگان ، حيوانات کوچک ، دانه ها و ميوه ها هم تغذيه مي کنند.
وي که بررسي هاي آماري خود را از طريق آناليز اسکلت يا سرگين اين گونه انجام داده است ، مي افزايد: نبود ثبات اکولوژيک و امنيت در زيستگاه پلنگ و کمبود طعمه بر اثر شکارهاي غيرمجاز و بي رويه باعث رقابت بين افراد گونه و تغيير رژيم غذايي از کل و بز به جوندگان ، پرندگان و شن و ماسه شده است ؛ به طوري که ادامه اين روند و عملي نکردن اقدامات حفاظتي موثر و بهينه از زيستگاه پلنگ ، جمعيت آن را با تهديد شديد روبه رو خواهد کرد.

وجود انسان در فهرست غذايي پلنگ؟
نبود غذاي کافي و مناسب و زيستگاه امن و از طرفي پيشروي ساخت و سازهاي انساني در مناطق طبيعي ، گاهي منجر به نفوذ و حضور پلنگها در روستاها و مناطق مسکوني شده و به اين ترتيب سالانه تعدادي پلنگ نيز به اين دليل کشته مي شوند.
کشتار پلنگها در بسياري از موارد، حتي بدون حمله آنها به دام ، حيوانات اهلي و يا انسان ها و تنها با مشاهده حيوان و از سر ترس و توهم انسان از حمله پلنگها و طعمه آنها بودن صورت مي گيرد.
اين در حالي است که پلنگهاي ايران به هيچ وجه آدم خوار نبوده و تا به حال نيز خبري مبني بر تغذيه پلنگ از انسان در هيچ کدام از مناطق کشور، گزارش نشده است. محققان هم معتقدند: حملات نادر پلنگ به انسان براي دفاع صورت مي گيرد و نه تغذيه ، زيرا انسان نمي تواند پروتئين مورد نياز حيوان را تامين کند، بنابر اين در فهرست غذايي او وجود ندارد!

کنترل شکار ، عامل نجات پلنگ
از تهديد علاقه ايرانيان به شکار، ريشه اي ديرينه دارد؛ به طوري که درگذشته شکار، جزو افتخارات پادشاهان و دليل اقتدار و عظمت آنها به شمار مي رفته است ؛ اما امروزه شکار از جنبه تفنن و ورزش خارج شده و به صورت بي رويه و غيرقانوني عامل سلاخي و کشتار بي رحمانه و انقراض نسل و تهديد بسياري از گونه هاي جانوري شده است.
آمارهايي که امروزه به عنوان مبنايي براي صدور مجوز و پروانه شکار پلنگ ارائه مي شود، واقعي و علمي نبوده و تنها برمبناي مشاهدات تصادفي و تلفات جاده اي و گزارش هاي مردمي صورت مي گيرد؛ در صورتي که صدور مجوز تحقيق و ارائه امکانات و تجهيزات مناسب براي محققان و کارشناسان حيات وحش جهت آمار برداري علمي و صحيح همزمان با کنترل شکارهاي بي رويه و تکثير و پرورش گونه هاي قابل شکار، آموزش مردم و دخالت دادن شکارچيان بومي در عمليات آماربرداري براي آگاهي آنان از وضعيت تهديدپذيري گونه ها، مي تواند علاوه بر ايجاد زمينه هاي حفاظت ، احيا و بازسازي جمعيت هاي جانوري ، موجب جلب مشارکت و حمايت سازمان ها و مجامع علمي و بين المللي شود.

ي

منطقه تهران داراي مناطق حفاظت شده و پارك هاي ملي متعدد است.مهم ترين آنها عبارتند از :

• منطقه حفاظت شده لار

اين منطقه در شمال و شمال شرقي تهران و در فاصله 90 كيلومتري آن قرار دارد و به دليل وجود رودهاي پر آب، از مناطق آب خيز ايران به شمار مي رود. طول دوران سرما و نبود شرايط مناسب كشاورزي در اين بخش، مانعي مهم براي شكل گيري و استقرار روستاها است. اما مذاتع بسيار وسيع اين منطقه در فصل تابستاي از چراگاه هاي چادر نشينان اطراف تهران به مشار مي رود.

منطقه لار به علت غناي ساختارهاي طبيعي، گونه هاي مختلفي از حيات وحش مانند قوچ، ميش، پلنگ، گراز، روباه، شغال و 97 گونه پرنده و انواع خزندگان را در خود جاي داده و از گستره بسيار متنوع گياهي نيز برخوردار است. عقاب طلايي، گونه اي بي همتا تنها در اين حوزه از ايران زيست مي كند و بومي اين منطقه است. درياچه 20 كيلومتري لار يكي از مراكز تفريحي اين منطقه است. سد لار كه ساخت آن از سال 1353 تا 1359 به طول انجاميد، با ارتفاع 150 متر يكي از بلندترين سدها خاكي ايران است .

• منطقه حفاظت شده ورجين

شكار گاه حفاظت شده 28 هزار هكتاري ورجين در 15 كيلومتري شرق تهران قرار دارد و دسترسي به آن از مسير جاده لشگرك امكان پذير است.

• پارك ملي كوير

پارك ملي كوير در 50 كيلومتر جنوب شرقي تهران و در غرب كوير مركزي ايران و شرق درياچه نمك قرار دارد. اراضي مسطح اين پارك با پوشش گياهي كويري و نيمه كويري، زيستگاه پستانداراني چون جبير، آهو و گونه هاي با ارزشي چون يوزپلنگ و گورخر است. در ناحيه كوهستاني بخش شمالي پارك، كل و بز و قوچ و ميش به سر مي برند. پرندگان چون كبك و تيهو بومي اين منطقه هستند ولي هر ساله پرندگان مهاجري چون فلامينگو، آنقوت، سر سبز و خوتكا به آب بندهاي اين منطقه مي آيند.

علاوه بر آن در اين پارك آثار فرهنگي و تاريخي مانند كاروانسراي قصر بهرام و باقي مانده آثار كاروانسراي عين الرشيد نيز به چشم مي خورد.

• پارك ملي خجير و سرخه حصار

پارك ملي خجير و سرخه حصار در ارتفاع 1547 متري از سطح دريا قرار دارد. ميانگين حداكثر ارتفاع آن 2600 متر و حداقل آن 1450 متر است. تمام اين ناحيه به غير از بخش شمال شرقي آن، جزو مناطق حفاظت شده هستند. مساحت پارك ملي سرخه حصار 9380 هكتار است كه تحت كنترل و حفاظت سازمان محيط زيست مي باشد.

پارك ملي به محدوده‌اي از منابع طبيعي كشور اعم از جنگل، مرتع، بيشه‌هاي طبيعي، اراضي جنگلي، دشت و آب و كوهستان اطلاق مي‌شود كه نمايانگر نمونه‌هاي برجسته‌اي از مظاهر طبيعي ايران مي‌باشد و به منظور حفظ هميشگي وضع زندگي و طبيعي آن و همچنين ايجاد محيط مناسب براي تكثير و پرورش جانوران وحشي و رشد رستنيها در شرايط كاملاً طبيعي تحت حفاظت قرار مي‌گيرد

براي دسترسي به متن كامل روي " ادامه مطلب " كليك كنيد.